آه اگر آزادی سرودی می خواند/کوچک/همچون گلوگاه پرنده ای/هیچ کجا دیواری فرو ریخته برجای نمی ماند. (احمد شاملو)      
کد خبر: ۳۰۰۱۳
تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۸
مسئولیت پذیری مدنی و اجتماعی
جوانانی که بعضی هایشان با کاورهای شب رنگ وبعضی ها با همان بلوز های مشکی وچفیه های سرخ وسفیدی که بسته بودند به کمرشان ،بادستکش وکیسه های پلاستیکی به شکل عجیبی مدام...

ماندانا صادقی-آبادان شهر گفتگوی اقوام وادیان است.کلیسا دیوار به دیوار مسجد شیعیان است ودو کوچه بعد از خیابان زند مسجد آجر نمای اهل سنت در میان ردیف خانه های هشتاد ساله با آن هلال فلزی بالای گنبدش خود نمایی می کندتا آبادان به او افتخار کند.

مسجد رنگونی های مقیم آبادان با معماری هندی-برمه ایی وسردر مزین به نام خلفای راشدین پنجره هایش را روبه اروند چنان گشاده است که دل هر ببینده ایی را می برد.

در یکی از کوچه های محله امیری ، در میان خانه هایی که اغلب ساکنانش از کلیمی های آبادان بودند ،حسینیه پاکستانی های شیعه مقیم آبادان،هنوزهم میعادگاه سوگوران محرم است وهمه این ها در کنار انبوه مساجد وتکایایی که متعلق است به اقوام ایرانی ،از چهار سوی این سرزمین پهناور.از مسجد سده ایی ها در فلکه کارون بگیر تا مسجد کردها در خیابان   زابل  .از مسجد بلوچ ها تا مسجد آذربایجانی ها.از مسجد نجف آبادی ها تا حسینیه الیگودرزی ها.از مسجد بختیاری ها تا حسینیه اصفهانی ها...همه وهمه در آبادان.

آبدان خیلی قبل تر از .....و.....یک مدل کوچک ایرانی بوده است از جامعه مدنی وبرماست که بخش های محقق شده آن را ازدل حافظه شفاهی وکتبی شهر بیرون بکشیم وبه آبادان امروز نشان بدهیم.

آنچه که مرا به عنوان نویسنده این یادداشت برآن داشت تا با نقبی به گذشته آبادان،از منظر برگزاری سوگواره های عاشورا یی به جامعه مدنی آینده آبادان بپردازم حرکت قابل تامل وبسیار تحسین برانگیز جوانان آّبادانی بود در دهه اول محرم.

جوانانی ساکت وآرام وبی صدا که بی علم وکتل،بی پلاکارد واستیج،بی بلندگو وپرچم بخشی از این عزاداری باشکوه بودند.

جوانانی که بعضی هایشان با کاورهای شب رنگ وبعضی ها با همان بلوز های مشکی وچفیه های سرخ وسفیدی که بسته بودند به کمرشان ،بادستکش وکیسه های پلاستیکی به شکل عجیبی مدام از کمر خم بودند به روی آسفالت خیابان ها.

این جوانان عزادار آبادانی ،آشغال ها را جمع می کردند.لیوان های یک بار مصرف،کاسه های کوچک .حتی زباله های جلوی مغازه ها.

این جوان ها هرشب از خیابان زند شروع به پاکسازی خیابان ها می کردندودر یک ماراتن بی نظیر به خیابان امام وخیابان دبستان می رسیدندوبعد از حاشیه اروند واز کنار گمرک خودشان را می رسانند به خیابان شاهپور واز ورودی امیرکبیر دوباره می آمدند تا نبش کاشانی وانوری و...که محل پیوستگی اغلب دسته جات آن منطقه است.

گروهی دیگر از جوانان باهمین شکل وهمین عملکرد در منطقه احمد آباد ولین پانزده واطراف مسجد بوشهری ها قعال بودند وچند نفری را هم یک شب در جلوی مسجد مهدی موعود(پیروز)در همین وضعیت دیدم.

تلاش بی سرو صدای این جوان های آگاه آبادانی فارغ از نتیجه اش ،یک پیام دارد.وازمنظر من این پیام این گونه خوانده می شود:"مسولیت پذیری مدنی".

فارغ از این که چه نقد هایی به جوامع مدرن یا سنتی وارد است ،به هرحال ما امروز در یک جامعه نسبتا مدرن زیست می کنیم.یعنی جامعه ای با مشخصات منتج از مدرنیسم.(مثل سیستم متمرکز شهرداری،حاکمیت نهاد دولت توسط فرمانداری ها،سیستم های آموزشی ،امنیتی،بهداشتی؛بانک ها..)اما داشتن این همه مشخصات مدرن به منزله استقرار جامعه مدنی نیست.

همانطور که می دانیم " جامعه ی مدنی حوزه ای از روابط اجتماعی فارق از دخالت مستقیم دولت و مرکب از نهاد های عمومی و گروهی ست . جامعه ی مدنی عرصه ی قدرت اجتماعی ست در حالی که دولت عرصه ی قدرت سیاسی و آمرانه ست " (حسین بشیریه ).

جامعه ای که شهروندانش به یکدیگر اعتماد دارند و به همدیگر احترام میگذارند و به تکمیل ظرفیت های زیستگاهشان برای یک زندگی بهتر می اندیشند ، انجام فعل داوطلبانه ، برای محقق نمودن جامعه ی مدنی نه تنها کار غیر ممکنی نیست بلکه انجام آن فقط به خواست و اراده ی افراد برای تامین یک آینده ی مشترک وابسته است . طرح هایی که اجرا شدنشان میتواند کمترین ارتباط را با خواسته ها و برنامه های دولت داشته باشد .

در محقق شدن چنین طرح هایی ، پیشگامی و آگاهی مردم جزو ضرورت ها و اولویت هاست چنانکه در آبادان قدیم درمانگاه های مجهز بهداشتی به همت مشارکت مدنی مردم ساخته میشدند و تقویت نهاد آموزش و پرورش ( اتفاقا با بهترین ابزارها ) هیچگاه به دستور یا توصیه ای از جانب حاکمیت نبوده است و خواست و اراده ی جمعی علاقه مندان به توسعه ی سواد در نهایت این امور را محقق میکرد . تصمیم گیری های جمعی برای در نظر گرفتن و اجرا کردن ایده های گروهی کاریست که انجام دادنش از همین حرکت های خود جوش کوچک شروع میشود و میتواند در یک آینده ی نه چندان دور به تقویت روحیه ی مشارکت و پایداری موثر در پدید آمدن نهادهای مدنی در جامعه بیانجامد .

اگر بپذیریم که منافع جمعی از دل هم اندیشی های گروهی متولد میشود حتما به یاری آن جوان ها خواهیم رفت . هیچ کس به آنها برای پاک کردن خیابان ها کیسه ای نبخشیده است ( چرا که اساسا کیسه های زباله شهر را پاکیزه نمیکند ) بلکه آگاهی از مسئولیت در قبال جامعه آنها را به این کوچکترین عمل واداشته است .

برنگارنده مسلم است که یکی از راه های تحقق امر مسئولیت پذیری مدنی داشتن نگاه نو به وضعیت برگزاری همین سنت ها و آئین هاست .فرقی هم نمیکند که این آئین ها ریشه ی مذهبی داشته باشند یا غیر مذهبی .

اما اربعین حسینی یکی از این میعادگاه های مناسب است برای تمرین مسئولیت پذیری در جامعه ی آبادان .

Histats.com START (standard) Histats.com END