آخرین اخبار
آه اگر آزادی سرودی می خواند/کوچک/همچون گلوگاه پرنده ای/هیچ کجا دیواری فرو ریخته برجای نمی ماند. (احمد شاملو)      
کد خبر: ۳۳۳۰۴
تاریخ انتشار: ۳۰ آذر ۱۳۹۵ - ۱۲:۵۵
به دلیل تجمع زهاب‌های نیشکر؛
به گزارش خبرنگار «فیدوس» با توجه به اظهارات مسئولان و نگاهی به مشکلات ناشی از رهاسازی زهاب‌های نیشکر در مدت 20سال گذشته، همچنان تجمع این زهاب‌ها در جاده اهواز - خرمشهر نگرانی‌های بی‌شماری برای محیط زیست منطقه ایجاد کرده و اعتراض‌هایی را در پی داشته است.
به گزارش فیدوس، چندی پیش شورای عالی آب با تمرکز بر مشکلات زهاب‌های نیشکر در خوزستان در دفتر معاون رییس جمهور تشکیل شد، اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور در آن جلسه با اشاره به تخلیه زهاب‌های واحدهای هفت گانه شرکت کشت، صنعت و توسعه نیشکر خوزستان، گفته بود که این موضوع معضلاتی جدی برای محیط زیست، بخش کشاورزی و نیروهای مسلح ایجاد کرده که حتماً باید برای حل این معضل راهکارهای عملیاتی پیدا شود. با توجه به این اظهارات و نگاهی به مشکلات ناشی از رهاسازی زهاب‌های نیشکر در مدت 20سال گذشته، اما همچنان تجمع این زهاب‌ها در جاده اهواز - خرمشهر نگرانی‌های بی‌شماری برای محیط زیست منطقه ایجاد کرده و اعتراض‌هایی را در پی داشته است.
فعاليت‌هاي آلوده‌كننده كه در سطح جلگه خوزستان وجود دارد را به طور عمده مي‌توان به فعاليت‌هاي انساني پس از جنگ تحميلي مرتبط دانست. در دوره پس از جنگ تحميلي فعاليت‌هاي انساني آلوده‌كننده در حد انفجارگونه و در بازه زماني كوتاهي رخ‌داد. فعاليت‌هاي تصاعدي توسعه‌اي صنایع، افزايش جمعيت شهرهاي پيرامون رودخانه كارون و تخليه فاضلاب‌هاي انساني، تخليه مقادير چشمگير فاضلاب‌هاي صنعتي كه وارد رودخانه مي‌شدند، از آنها مهم‌تر و بيشتر «فعاليت‌هاي بخش كشاورزي» توسعه يافتند. توسعه اين فعاليت‌ها از يك‌سو و عدم توجه جدي به مسائل و آلودگي‌هاي محيط زيست از سوي ‌ديگر موجب ايجاد شرايط ناگوار امروز براي خوزستان و بویژه کلانشهر اهواز شده است. با توجه به نقش عمده‌اي كه توسعه كشت و صنعت نيشكر بر رودخانه‌ها و تالاب‌هاي استان خوزستان و به ويژه كارون بزرگ دارد، لذا در ادامه به علل و پيامدهاي اين صنعت مي‌پردازيم.
«بافت سنگين خاك، كم بودن عمق آب‌هاي زيرزميني و نيز شوري يا قليايي بودن خاك‌ها» در سطح جلگه خوزستان از ويژگي‌هاي طبيعي خاك در اين مناطق است. اين ويژگي‌ها باعث شده تا در انجام فعاليت‌هاي كشاورزي «محدوديتي به نام توليد زهاب» شكل بگيرد. پس از جنگ تحميلي دولت اقدام به اجراي طرح‌هاي كشاورزي با ايجاد و توسعه فعاليت‌هاي كشت و صنعت نيشكر كرد. به تدريج طي «كمتراز يك دهه هفت شركت بزرگ كشت و‌صنعت» در پيرامون كارون و دز (در شرق و غرب آن) سر برآوردند.
 در همين حال هدف از ايجاد و توسعه اين شركت‌ها به طور عمده توليد شكر بود، «محصولي كه در چند دهه پيش يك كالاي استراتژيك» محسوب مي‌شد، اما امروز با توجه به افزايش سطح آگاهي مردم از‌يك‌سو و افزايش دانش بشر در مورد مضرات بهداشتي ‌و‌ سلامتي استفاده از قندوشكر در تغذيه از‌سوي‌ديگر، «حالا يك كالاي استراتژيك به حساب نمي‌آيد». در نتيجه با افزايش سطح زيركشت نيشكر توسط اين واحدها اتفاقات بسیار بدی متوجه جلگه خوزستان می‌شود؛ چراکه مقادیر بالایی از آب رودخانه كارون توسط اين واحدها مصرف و سپس به عنوان زهاب در رودخانه‌هاي استان تخليه مي‌شود. در رابطه با تخليه ميلياردها مترمكعب زهاب كشاورزي به رودخانه‌هاي دز و كارون، مي‌توان با قاطعيت گفت كه مهم‌ترين عامل آلودگي كارون زهاب‌هاي كشاورزي (و عمدتا زهاب‌هاي كشت ‌صنعت ‌نيشكر) است كه شامل افزايش شوري، هدايت الكتريكي، سختي، سموم، كودهاي شيميايي، املاح آب و حتي فلزات سنگين (ناشي از آزادشدن آنها از برخي كودهاي شيميايي) و افت شديد كيفيت آب است.
حال  اگر اینروزها از اهواز به طرف خرمشهر حرکت کنید در حدود ۴۰ کیلومتری خرمشهر به آبگیری وسیع خواهید رسید که از سه راهی حسینیه در مسیر جاده خرمشهر آغاز و جاده خرمشهر اهواز را فراگرفته است. وسعت این آبگیر که از سال ۷۷ در اثر هدایت  پساب دو شرکت بزرگ نیشکر میرزا کوچک خان و امیر کبیر ایجاد شده، ۳۹هزار و ۴۰۰ هکتار است. این آبگیر با وجود اینکه از نظر فعالان زیست محیطی به زیستگاهی برای پرندگان و موجوداتی تبدیل شده که احداث سدها و استفاده بی شمار از آب کارون در صنایع نیشکر، بخش اعظم زیستگاه‌های قبلی‌شان را نابود کرده است، اما در عین حال مدت‌ها است که به عنوان دغدغه ای برای دوستداران محیط‌زیست تبدیل شده است.
در همین رابطه، رئیس اداره حفاظت محیط زیست خرمشهر گفت: مساحت صنایع نیشکر امیرکبیر و میرزا کوچک خان ۲۴ هزار هکتار است که زهاب این اراضی ابتدا به رودخانه کارون ریخته می‌شد اما به خاطر بالا رفتن EC کارون تصمیم گرفته شد این زه‌آب‌ها در اراضی پست کارون تخلیه شوند و در نهایت در سال ۷۷ این زهاب‌ها به زمین‌های پست کارون که آبگیر خطی بود تخلیه شدند. رضا جاوید افزود: با تجمع این زهاب ها، آبگیر نیشکر خرمشهر که به چهار بخش مجزا اما مرتبط تقسیم می‌شود به وجود آمد و اینک به طور متوسط ۱۴ متر مکعب در ثانیه زهاب وارد این آبگیر می‌شود. وی ادعا کرد که محیط زیست، مخالف این آبگیر حاصل از زهاب نیشکر است و اخطارهایی را نیز به صنایع نیشکر و برخی صنایع شیلاتی داده است.
  رئیس اداره حفاظت محیط زیست خرمشهر افزود: زهاب‌های نیشکر شور است و باعث شوری خاک شده است. زیرساخت‌های راه آهن را تخریب می‌کند و به تخریب دایک‌های مرزی هم منجر شده که امروز شاهد پیشروی آن در اراضی پشت لوله سازی هم هستیم و احتمال دارد از طریق کانال شیردم وارد رودخانه کارون هم بشود که با توجه به شوری زهاب ها، می‌تواند به این رودخانه شوک وارد کند. جاوید، حتی ماهی‌های آبگیر نیشکر را هم برای صید توصیه نکرد و توضیح داد: این ماهی‌ها باید از نظر سموم و فلزات سنگین بررسی شوند و محیط زیست هیچ وقت به صیادان، صید در تالاب ناصری را توصیه نمی‌کند و همچنین باید سازمان بهداشت و شیلات هم در این خصوص ورود کنند.
*
منبع: کارون
Histats.com START (standard) Histats.com END